(Tổ Quốc) - Bộ sách chất liệu bằng lá cây này đã được truyền qua nhiều đời và trở thành một báu vật vô giá đối với đồng bào người Khùa ở nơi vùng biên giới tỉnh Quảng Bình.
Bộ kqbd kèo nhà cái 5 lá hàng trăm tuổinày hiện đang được ông Hồ Thoong (SN 1962), tộc trưởng của một dòng họ trong cộng đồng người Khùa (Bru - Vân Kiều) ở xã Dân Hóa, huyện Minh Hóa (tỉnh Quảng Bình) cất giữ như một vật báu gia truyền.
Ông Hồ Thoong cho biết, ông từng được truyền lại hai cuốn kqbd kèo nhà cái 5 lá, hiện ông giữ một cuốn, một cuốn ông đã giao lại cho cơ quan chức năng nghiên cứu.
![]() |
Khi chúng tôi được ông Thoong cho xem cuốn kqbd kèo nhà cái 5, chúng tôi khá bất ngờ vì kqbd kèo nhà cái 5 không giống như những cuốn kqbd kèo nhà cái 5 bình thường khác. Bìa kqbd kèo nhà cái 5 được làm bằng hai thanh gỗ nhỏ và chiều dài cỡ khoảng ống tay người lớn.
Theo ông Thoong,cuốn kqbd kèo nhà cái 5này dài khoảng 50cm, có 150 trang, mỗi trang rộng khoảng 5cm và được viết 4 hàng chữ cả hai mặt, bằng chữ Lào cổ, các trang được nối với nhau bằng sợi chỉ bện, hai bìa kqbd kèo nhà cái 5 làm bằng hai thanh gỗ.
Còn cuốn giao cho cơ quan chức năng nghiên cứu dài khoảng 60 cm, có 200 trang, mỗi trang có 4 dòng chữ viết.
![]() |
Tuy nhiên, cụ thể những cuốn kqbd kèo nhà cái 5 được làm như thế nào thì chính ông Hồ Thoong cũng không biết.
Ông nói chỉ nghe bố kể lại rằng, người Lào gọi loại lá được dùng để viết kqbd kèo nhà cái 5 là lá tan hay lá buông (trông giống lá cọ của người Việt Nam). Khi cây này ra lá non, phải buộc ngọn lá lại trong vòng một năm trời, không cho lá bung ra thì lá mới cứng và có thể khắc được chữ. Sau một năm buộc ngọn lá thì đưa lá về phơi khô.
Còn loại mực viết trên lá là mực tàu, trộn với mật của một loại cá chỉ sống ở khe suối. Khi viết, người ta lấy một thanh sắt nhỏ, mài nhọn rồi nhúng vào mực, sau đó khắc lên từng lớp lá mỏng nhưng rất cứng đó.
Viết được một cuốn kqbd kèo nhà cái 5 dày 150 trang như vậy không phải dễ, ngoài những kiến thức tổng hợp, người viết phải vô cùng cần mẫn và cẩn thận.
Vớiđồng bào người Khùa, bộ kqbd kèo nhà cái 5 lá này được xem như một báu vật vô giá. Bộ kqbd kèo nhà cái 5 này đã trải qua hàng trăm năm, truyền từ đời này sang đời khác.
![]() |
Theo một số cụ cao niên người Khùa, những bộ kqbd kèo nhà cái 5 này do tổ tiên viết lại và có nội dung về những bài văn, những câu thơ của người Khùa xưa. Có cuốn ghi lại cách học võ nhằm rèn luyện sức khoẻ để chống lại các bệnh tật, thú rừng.
Bên cạnh đó, cuốn kqbd kèo nhà cái 5 còn viết gia phả ghi lại dòng tộc, tổ tiên và cách giáo dục con cháu, khuyên răn con cháu trong nhà làm những điều lành, tránh điều ác, sống thuỷ chung.
Trước đây, nhiều dòng họ lưu giữ những cuốn kqbd kèo nhà cái 5 lá tương tự như kqbd kèo nhà cái 5 của ông Hồ Thoong, nhưng do chiến tranh nên thất lạc, hư hỏng.
“Những năm chiến tranh, các cuốn kqbd kèo nhà cái 5 này được tôi cất dấu trong hang đá, sau chiến tranh lại đưa về cất giữ trong nhà. Từ xa xưa tới giờ, kqbd kèo nhà cái 5 này luôn được cất giữ rất cẩn thận, vì nó được chúng tôi xem như báu vật của tổ tiên. Cho nên, dù không đọc được nội dung trong cuốn kqbd kèo nhà cái 5, nhưng tôi phải lưu giữ cho con cháu đời sau” ông Hồ Thoong nói.
Hải Thanh